Sıkça Sorulan Sorular

6362 sayılı Kanun m.105/4 uyarınca SPK idari para cezalarına karşı idari yargı yoluna başvurulur; görevli mahkeme idare mahkemesidir (Kabahatler Kanunu’ndaki sulh ceza yolu değil). Dava, cezanın ilgiliye tebliğinden itibaren 60 gün içinde açılır ve bu süre hak düşürücüdür. Kurul’un merkezi Ankara’da olduğundan yetkili yer kural olarak Ankara İdare Mahkemeleridir.

Hayır. İdari para cezasının ödenmesi dava açma hakkını ortadan kaldırmaz. Belirli süre içinde peşin ödeme yapılması hâlinde (Kabahatler Kanunu m.17/6) kural olarak %25 indirim uygulanır; yatırımcı indirimden yararlanıp yine de iptal davası açabilir.

Hayır. İptal davası açılması tek başına işlemin yürütmesini durdurmaz; bu süreçte banka hesabı veya mal üzerinde haciz uygulanabilir. Bunu önlemek için dava dilekçesinde ayrıca “yürütmenin durdurulması” talep edilmelidir.

6362 sayılı Kanun m.103/1’de belirlenen genel çerçevede; düzenlemelere, standartlara ve Kurul kararlarına aykırı hareket edenlere idari para cezası uygulanır (Kanun’un ilk metnindeki alt-üst sınır 20.000–250.000 TL’dir). Bu tutarlar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, cari yıl için geçerli miktar SPK’nın resmî duyurularından teyit edilmelidir. Belirli hâllerde ceza, elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

6362 sayılı Kanun m.105/1 uyarınca idari para cezası uygulanmadan önce ilgilinin savunması alınır. Savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğinden itibaren 30 gün içinde savunma verilmezse, savunma hakkından feragat edilmiş sayılır. Bu aşama cezanın oluşup oluşmamasını etkileyebildiğinden, savunmanın süresinde ve teknik olarak eksiksiz hazırlanması önemlidir.

Koşulları varsa evet. Şirket tüzel kişiliği adına kesilip ödenen idari para cezası için, fiilde doğrudan kastı veya ağır kusuru bulunan yönetici ya da çalışana rücu edilebilir. Bu rücu ilişkisi doğrudan sermaye piyasası mevzuatından değil, Türk Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu’nun genel sorumluluk hükümlerinden doğar; illiyet bağı ve kusur oranı esas alınır.

Hayır. İdari para cezası bir idari yaptırımdır; ödenmemesi hâlinde hapse çevrilmez, yalnızca icra yoluyla tahsil edilir ve adli sicile işlemez. Bunu, mahkemelerce suç karşılığında hükmedilen ve adli sicile işleyen adli para cezasıyla karıştırmamak gerekir.

İptal davası, hukuka aykırı idari işlemin (ör. SPK cezası) geriye dönük olarak ortadan kaldırılması için açılır; sonucunda yalnızca iptal kararı verilir. Tam yargı davası ise işlemden doğan zararın tazmini içindir. Uygulamada ikisi çoğu zaman birlikte açılır.

Evet. İdare mahkemesinin kararına karşı Bölge İdare Mahkemesinde istinaf yoluna başvurulabilir. İdari Yargılama Usulü Kanunu’ndaki (İYUK) cari yıl parasal sınırını aşan davalarda ise Danıştay’da temyiz yolu açıktır. Parasal sınır her yıl güncellendiğinden dava açılırken güncel metinden teyit edilmelidir.

6362 sayılı Kanun m.103-105 çerçevesinde; Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara ve Kurulca alınan genel/özel nitelikteki kararlara aykırı hareket edilmesi hâlinde idari para cezası uygulanır. Piyasa bozucu eylemler, kamuyu aydınlatma yükümlülüğünün ihlali ve örtülü kazanç aktarımı sık karşılaşılan örneklerdir.

6362 sayılı Kanun m.107’de düzenlenir. İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında (m.107/1) ceza üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır; adli para cezasının miktarı, suçun işlenmesiyle elde edilen menfaatten az olamaz.

6362 sayılı Kanun m.106’da düzenlenir. Henüz kamuya açıklanmamış içsel bilgiyi kullanarak sermaye piyasası aracında işlem yapıp menfaat sağlamaktır. Karşılığı üç yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır; adli para cezasına hükmedilirse ceza, elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

İşlem yapma yasağı, SPK’nın m.106-107 kapsamındaki incelemelerinde makul şüphe üzerine uyguladığı bir tedbirdir. Savcılıkça takipsizlik kararı verilmesi (ve varsa itirazın reddi) ya da mahkemece beraat kararı verilip Kurula tebliğ edilmesinin ardından Kurul tarafından kaldırılır.

6362 sayılı Kanun m.115 uyarınca, sermaye piyasası suçlarında soruşturma yapılabilmesi SPK’nın Cumhuriyet başsavcılığına yazılı başvuruda bulunmasına bağlıdır. Bu başvuru bir muhakeme (yargılama) şartıdır; Kurul başvurmadıkça bu suçlardan soruşturma yürütülemez.

İşlem bazlı piyasa dolandırıcılığında (m.107/1) etkin pişmanlık mümkündür (m.107/3). Beş yüz bin TL’den az olmamak üzere, elde edilen veya edilmesine sebep olunan menfaatin iki katı Hazineye ödenirse; ödeme soruşturma başlamadan önce yapılırsa ceza verilmez, soruşturma evresinde yarı oranında, kovuşturma evresinde ise üçte bir oranında indirilir.

6362 sayılı Kanun m.104’e göre, makul bir ekonomik veya finansal gerekçeyle açıklanamayan, borsanın ve teşkilatlanmış piyasaların güven, açıklık ve istikrar içinde çalışmasını bozan eylem ve işlemler, bir suç oluşturmadığı takdirde piyasa bozucu eylem sayılır. Yani bunlar suç değil, idari yaptırıma (idari para cezası) tabidir; ayrıntıları VI-104.1 sayılı Tebliğ’de düzenlenmiştir.

İşlem bazlı manipülasyon (m.107/1), yanlış/yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım-satım, emir verme veya hesap hareketi yapmaktır ve menfaat sağlanmasa bile oluşabilen bir tehlike suçudur. Bilgi bazlı manipülasyon (m.107/2) ise yalan/yanıltıcı bilgi yayarak menfaat sağlamaktır; bu suçun oluşumu için menfaat elde edilmesi şarttır.

Henüz kamuya açıklanmamış; açıklandığında sermaye piyasası aracının fiyatını veya yatırımcıların yatırım kararlarını etkileyebilecek nitelikteki kesin bilgidir. Bu bilgiye sahip kişilerin bilgiyi kullanarak işlem yapması bilgi suistimali suçunu oluşturabilir.

6362 sayılı Kanun m.110’da düzenlenir. Sermaye piyasası kurumlarına veya yatırımcılara ait varlıkların görevi kötüye kullanarak mal edinilmesi ya da ilgili belgelerde sahtecilik yapılması bu kapsamdaki sermaye piyasası suçlarındandır.

6362 sayılı Kanun m.108’e göre; TCMB veya yetkili kurumların para/kur ve kamu borç yönetimi politikası işlemleri, Kurul düzenlemelerine uygun geri alım ve çalışanlara pay edindirme programları ile fiyat istikrarını sağlayıcı işlemler, belirli koşullarla bilgi suistimali veya piyasa dolandırıcılığı sayılmaz.

Kesin bir garanti yoktur, ancak başvurulabilecek yollar vardır. Kartla yapılan ödemelerde bankaya chargeback (ters ibraz) talebi, hukuki takip ve suç duyurusu gündeme gelebilir. Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) güvencesi yalnızca yetkili bir kuruluşun yükümlülüğünü yerine getirememesi hâlinde devreye girer; kur/piyasa zararını ve izinsiz platformları kapsamaz.

Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), yalnızca yetkili bir yatırım kuruluşunun nakit ödeme veya sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüğünü yerine getirememesi hâlinde, belirli bir tutara kadar tazmin sağlar. İzinsiz platformlar ile piyasa ve kur riskinden doğan zararlar bu güvencenin dışındadır.

Kaldıraçlı alım satım işlemleri 2011’den bu yana yasal bir zemine oturtulmuştur ve yalnızca SPK’dan “Kaldıraçlı Alım Satım İşlemleri Yetki Belgesi” bulunan yetkili kuruluşlarca sunulabilir. İzin almadan Türkiye’de yerleşik kişilere bu işlemleri yaptıran platformlar hukuka aykırı faaliyet yürütür.

10.02.2017 tarihli III-37.1.b sayılı Tebliğ değişikliğiyle azami kaldıraç oranı 100:1’den 10:1’e düşürülmüş ve işlemlere başlamak için asgari 50.000 TL (veya muadili döviz) başlangıç teminatı zorunlu kılınmıştır. Size 1:100, 1:500 gibi yüksek kaldıraç sunan platformlar yasal sınırların dışındadır.

Yetkili kuruluşta hesap açılışında asgari 50.000 TL başlangıç teminatı yatırılması, hesap açılışı öncesi gerçek zamanlı fiyatlarla çalışan bir deneme (demo) hesabında işlem yapılması ve teminatın tamamının kaybedilebileceğine dair risk bildirim formunun okunup yazılı onay verilmesi gerekir.

SPK izni olmaksızın Türkiye’de yerleşik kişilere kaldıraçlı işlem yaptırmak, izinsiz sermaye piyasası faaliyeti kapsamında iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasını gerektirir (m.109). Para gerçekte piyasaya iletilmeyip sanal bir panelde oynatılıyorsa eylem nitelikli dolandırıcılık boyutuna da geçebilir.

Hayır. Türkiye’de yerleşik kişilere kaldıraçlı işlem sunmak için SPK’nın yetki belgesi gerekir. Vanuatu, Saint Vincent, İngiltere (FCA) veya Kıbrıs (CySEC) gibi yabancı lisanslar bu yetkinin yerine geçmez ve bu platformlar Türk hukuku bakımından izinsiz faaliyet yürütmüş sayılır.

Kaldıraçlı işlemler doğası gereği risklidir; kural olarak piyasa hareketinden doğan zarar yatırımcıya aittir ve her zarar otomatik olarak tazminata dönüşmez. Ancak işlem yapılan yapı yetkisizse, sözleşmeye aykırılık, yanıltıcı yönlendirme veya haksız fiil varsa tazminat ve iade talepleri gündeme gelebilir.

Hayır. Yatırımcıyı yanıltıcı, kesin/garantili kazanç vaat eden veya riski gizleyen tanıtımlar ile hesap açtırmak için bonus vaadi gibi yöntemler hukuka aykırıdır. “Kesin kazanç”, “100 dolarla başla”, “robotumuz sizin yerinize kazanıyor” gibi söylemler tipik olarak izinsiz/riskli yapıların işaretidir.

Teminatın belirli bir seviyeye düşmesi hâlinde yatırımcıdan ek teminat istenmesine margin call; teminatın kritik eşiğe inmesiyle açık pozisyonların otomatik olarak kapatılmasına stop-out denir. Bu mekanizmalar, zararın teminatı aşmasını sınırlamaya yöneliktir.

Yetkili kuruluşlarda yatırımcıya ait paralar, kurumun kendi havuz hesabında değil, kural olarak Takasbank nezdinde yatırımcı adına saklanır. Paranın “danışmanlık” veya alakasız paravan şirket hesaplarına ya da şahıs hesaplarına istenmesi ciddi bir tehlike işaretidir.

6362 sayılı Kanun’a 2024’te 7518 sayılı Kanun ile eklenen düzenlemeyle kripto varlık hizmeti veren platformlar SPK’nın izin ve yetkisine tabi kılınmıştır. İzinsiz platform işletmek veya bunlar aracılığıyla hizmet sunmak hukuka aykırıdır.

SPK, yetkilendirdiği kripto varlık hizmet sağlayıcılarını resmî internet sitesinde listeler. Bir platformla çalışmadan önce adının bu listede yer alıp almadığı kontrol edilmelidir; listede olmayan yerli veya yurt dışı platformlar izinsiz sayılır.

İzinsiz platformlarda yatırımcı, mevzuattaki koruma mekanizmalarının dışında kalır ve zarar ile dolandırıcılık riski yükselir. Bu platformları işletenler veya bunlara aracılık edenler izinsiz sermaye piyasası faaliyeti kapsamında cezai sorumlulukla karşılaşabilir.

Platform müşterilerinin kripto varlıklarının veya bunlara ilişkin transfer hakkı sağlayan özel anahtarların (cüzdan) saklanması ve yönetimi hizmetidir. Bu hizmet de Kurul düzenlemelerine tabidir.

Kripto varlıkların fiyat/piyasa riskinden doğan zararlar YTM güvencesi kapsamında değildir. İzinsiz bir platform söz konusuysa, para iadesi ve tazmin için chargeback, savcılığa suç duyurusu ve özel hukuk davası gibi yollar somut olaya göre değerlendirilir.

Kurul izni olmadan kripto varlık hizmeti sunmak, sermaye piyasası mevzuatındaki izinsiz faaliyet ve ilgili cezai hükümler kapsamında değerlendirilir. Ayrıca bu platformlara erişimin engellenmesi gibi idari tedbirler uygulanabilir.

İzahname, ihraççının ve varsa garantörün finansal durumu ile araçların özellik, hak ve risklerine ilişkin, yatırımcının bilinçli değerlendirme yapmasını sağlayan kamuyu aydınlatma belgesidir (m.4). Halka arz veya borsada işlem için hazırlanması ve Kurulca onaylanması zorunludur; onay, bilgilerin doğruluğunun tekeffülü anlamına gelmez.

6362 sayılı Kanun m.10 uyarınca, izahnamedeki yanlış, yanıltıcı ve eksik bilgilerden doğan zararlardan öncelikle ihraççı sorumludur. Zararın ihraççıdan tazmin edilememesi hâlinde; halka arz edenler, ihraca aracılık eden lider aracı kurum, varsa garantör ve ihraççının yönetim kurulu üyeleri, kusurlarına ve durumun gereklerine göre sorumlu tutulabilir.

Sermaye piyasası araçlarının satın alınması için her türlü yoldan halka çağrıda bulunulması veya halkın bir anonim ortaklığa katılmaya davet edilmesidir. Kural olarak Kurulca onaylı izahname gerektirir.

Onaylı izahname veya ihraç belgesi olmaksızın sermaye piyasası aracı satmak ya da Kurul izni olmadan sermaye piyasası faaliyetinde bulunmak suçtur (m.109). Karşılığı iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezasıdır.

Evet; Kurulca faaliyet izni verilen kitle fonlama platformları aracılığıyla halktan para toplanabilir. Bu yöntemle toplanan fonlar, izahname veya ihraç belgesi hazırlama yükümlülüğüne tabi değildir (m.4). İzinsiz platformlar bu istisnadan yararlanamaz.

Araçların halka arz edilmeksizin belirli kişilere (tahsisli) veya yalnızca nitelikli yatırımcılara satılmasıdır. Bu satışlar genellikle izahname yerine ihraç belgesiyle ve belirli muafiyetlerle gerçekleştirilir.

Sermaye piyasası araçlarının halka arz edilmeksizin ihracında, araçların niteliği ve satış şartlarına ilişkin bilgileri içeren ve Kurulca onaylanan belgedir. Halka arzda izahname neyse, halka arz edilmeksizin ihraçta ihraç belgesi odur.

Kurul düzenlemelerinde tanımlanan; finansal varlık büyüklüğü veya mesleki bilgi/tecrübe ölçütlerini karşılayan yatırımcıdır. Bazı ihraçlar yalnızca nitelikli yatırımcılara yapılabilir ve izahname muafiyeti içerebilir.

Evet. 6362 sayılı Kanun m.24 uyarınca, önemli nitelikteki bir işleme (m.23) ilişkin genel kurulda olumsuz oy kullanıp muhalefet şerhini tutanağa geçirten pay sahibi, paylarını halka açık ortaklığa adil bir bedelle satarak ortaklıktan ayrılma hakkına sahiptir. Ayrıca yönetim kontrolünü sağlayan pay devirlerinde diğer ortaklara zorunlu çağrı (pay alım teklifi) yapılması gerekir (m.26).

6362 sayılı Kanun m.15 uyarınca, sermaye piyasası aracının değerini, fiyatını veya yatırımcı kararlarını etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmeler kural olarak gecikmeksizin KAP’ta kamuya açıklanır. Belirli koşullarda ve Kurul düzenlemeleri çerçevesinde açıklama ertelenebilir; erteleme süresince bilginin gizliliğinin korunması gerekir.

Araçların değerini, fiyatını veya yatırımcı kararlarını etkileyebilecek bilgi, olay ve gelişmelerin ihraççı tarafından KAP’ta kamuya açıklanması yükümlülüğüdür (m.15). Bu açıklamaların zamanında ve doğru yapılmaması idari yaptırıma yol açabilir.

6362 sayılı Kanun m.26 uyarınca, halka açık ortaklıkta yönetim kontrolünü sağlayan pay veya oy haklarının iktisap edilmesi hâlinde, diğer ortakların paylarını satın almak üzere teklif (çağrı) yapılması zorunludur. Böylece kontrol değişiminde azınlık pay sahiplerine çıkış imkânı tanınır.

Halka açık ortaklığın kaynaklarının, ilişkili taraflara ortaklık aleyhine ve örtülü biçimde aktarılmasıdır (m.21). Yasaktır; ihlali hâlinde hukuki, cezai ve idari yaptırımlar uygulanır.

Payları halka arz edilmiş olan veya pay sahibi sayısının belirli eşiği aşması nedeniyle halka arz edilmiş sayılan anonim ortaklıklar halka açık ortaklık sayılır (m.16). Bu statü, ortaklığı Kanun’un kamuyu aydınlatma ve yatırımcı koruma hükümlerine tabi kılar.

Halka açık ortaklıklar kârlarını, genel kurulca belirlenen kâr dağıtım politikası ve ilgili mevzuat çerçevesinde dağıtır (m.19). Kurul, benzer nitelikteki ortaklıklar bazında kâr dağıtımına ilişkin farklı esaslar belirleyebilir.

Birleşme, bölünme, tür değiştirme, imtiyaz öngörme gibi yatırımcının kararını değiştirebilecek, ortaklığın yapısına ilişkin temel işlemlerdir (m.23). Bu işlemler ağırlaştırılmış genel kurul nisabına tabidir ve olumsuz oy veren pay sahibine ayrılma hakkı doğurabilir (m.24).

Bir yatırım kuruluşunun yetkisinin kaldırılması veya iflası hâlinde, yatırımcı alacaklarının korunması amacıyla Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) eliyle tedrici tasfiye yürütülebilir ve yatırımcılar belirli bir tutara kadar tazmin edilir. Ancak bu güvence, piyasa ve kur riskinden doğan zararları ve izinsiz (yetkisiz) platformları kapsamaz.

Yetkili bir kuruluşla uyuşmazlıkta yol kural olarak; önce kuruma yazılı başvuru, ardından şartları varsa Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği (TSPB) Müşteri Uyuşmazlıkları Hakem Heyeti’ne başvuru ve gerekiyorsa dava şeklinde ilerler. İşlem yaptığınız yapı yetkisizse; SPK’ya şikâyet, savcılığa suç duyurusu ve özel hukuk davası gündeme gelir.

Yatırımcı ile yatırım kuruluşu arasındaki ilişkinin genel şartlarını belirleyen ve işlemlerden önce yazılı olarak yapılması gereken sözleşmedir. Tarafların hak ve yükümlülüklerini belirlediğinden imzalamadan önce dikkatle incelenmelidir.

Yatırım kuruluşunun, müşteri emirlerini fiyat, maliyet, hız ve gerçekleşme olasılığı gibi ölçütler açısından müşteri lehine en iyi şekilde yerine getirme yükümlülüğüdür. Bu ilkeye aykırılık, aracı kurumun sorumluluğunu doğurabilir.

Yatırımcının verdiği yetkiye dayanarak, onun adına ve hesabına, belirlenen strateji çerçevesinde portföyün profesyonelce yönetilmesi hizmetidir. Yazılı sözleşmeye dayanır ve önerilen stratejinin yatırımcıya uygunluğu (yerindelik) değerlendirilir.

Yatırımcı Tazmin Merkezi, kapsamdaki yükümlülükler için yatırımcıları azami bir tutara kadar tazmin eder. Bu üst tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellendiğinden, güncel rakam YTM/SPK’nın resmî kaynaklarından teyit edilmelidir. Piyasa/kur riskinden doğan zararlar kapsam dışıdır.

Yatırımcıya ait sermaye piyasası araçları kural olarak MKK ve Takasbank nezdinde hak sahibi bazında kayden izlenir ve saklanır; bu varlıklar kurumun kendi malvarlığından ayrıdır. Buna rağmen yükümlülüklerin yerine getirilememesi hâlinde tedrici tasfiye ve YTM tazmini devreye girer.

Yatırımcının, sunulacak ürün ve hizmetin risklerini anlayabilecek bilgi ve tecrübeye sahip olup olmadığını ölçen testtir. Özellikle kaldıraçlı işlemler gibi yüksek riskli ürünlerde işlem öncesinde uygulanması beklenir; testin dürüst ve gerçek biçimde yapılması yatırımcı korumasının parçasıdır.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasasını düzenleyen ve denetleyen, idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisidir (m.128). Piyasanın güvenli işleyişini sağlamak, yatırımcıyı korumak ve mevzuata aykırılıklarda idari/cezai süreçleri başlatmakla görevlidir.

Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), mevzuat uyarınca kamuya açıklanması gereken bilgilerin elektronik imzalı olarak iletildiği ve kamuya duyurulduğu resmî platformdur. Özel durum açıklamaları ve finansal raporlar burada yayımlanır.

SPK’nın resmî haftalık bültenleri, Kurul kararlarının ve uygulanan yaptırımların temel kaynağıdır; şirketlere ilişkin açıklamalar ise KAP’ta yer alır. Bu sitedeki güncel kararlar bölümü de bültenlerdeki kararları derleyerek sunar.

Zorunlu değildir; ancak sermaye piyasası hukuku teknik, finansal veri analizine dayalı ve süreleri katı bir alandır. Hatalı veya eksik hazırlanan bir savunma ya da dilekçe telafisi güç kayıplara yol açabildiğinden, alanında çalışan bir avukatla yürütülmesi önerilir.

Süre; dosyanın niteliğine, mahkemenin iş yüküne ve kanun yollarına (istinaf/temyiz) göre değişir ve genellikle aylarla, kanun yolları dâhil edildiğinde yıllarla ölçülür. Bu nedenle 60 günlük dava açma süresinin kaçırılmaması ve yürütmeyi durdurma talebinin baştan yapılması önem taşır.