İzinsiz Kripto Platformu İşletmenin Cezası: 3-5 Yıl Hapis, Erişim Engeli ve m.99/A Rejimi

Kısa cevap: İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri, üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır (6362 m.109/A). Üstelik bu suç yalnızca "kaçak borsa kurmak"tan ibaret değildir: yurt dışında yerleşik platformların Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyette bulunması da izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılır (m.99/A) ve ilgili internet sitelerine erişim engeli uygulanabilir. Bu rehber, işletici/kurucu perspektifinden yaptırım haritasıdır; yatırımcı gözünden yurt dışı platform riskini ayrı rehberimizde ele almıştık.

Suçun kapsamı: hangi faaliyetler "izinsiz KVHS'lik"tir?

Kanun kapsamındaki faaliyetler geniştir: kripto varlıkların alım satımı, ilk satış ya da dağıtımı, takası, transferi, bunların gerektirdiği saklama ve özel anahtarların saklanması/yönetimi. Bunlardan bir veya birkaçını düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak izinsiz icra eden herkes m.109/A'nın hedefindedir — cilalı bir mobil uygulama da, bir Telegram üzerinden yürütülen "emanet cüzdan" hizmeti de aynı kapıya çıkabilir. Tüzel kişi perdesinin arkasına saklanmak da işe yaramaz: madde, tüzel kişilerin yetkililerini açıkça cezai sorumluluğa bağlar.

Yurt dışı platformlar: "Türkiye'ye yönelik faaliyet" nasıl tespit edilir?

m.99/A'nın birinci fıkrası üç somut karine sayar: yurt dışında yerleşik platformun Türkiye'de iş yeri açması, Türkçe internet sitesi oluşturması veya sunduğu kripto hizmetlerine ilişkin olarak doğrudan ya da Türkiye'de yerleşik kişi/kurumlar aracılığıyla tanıtım ve pazarlama yapması. Bunlardan herhangi birinin varlığı hâlinde faaliyet Türkiye'ye yönelik kabul edilir; Kurul ilave kıstaslar da belirleyebilir. Geçiş döneminde yurt dışı platformlara Türkiye'ye yönelik faaliyetlerini sonlandırmaları için üç aylık süre tanınmış (02.10.2024) ve aynı takvim, kripto varlıkları nakde çeviren ATM ve benzeri cihazlar için de işletilmişti; bu tarihten sonra devam edenler hakkında m.99/A ve m.109/A hükümleri uygulanır.

Cezai boyutun yanında: tedbirler ve reklam yasağı

Geçiş döneminin gizli tuzağı: transfer taleplerini karşılamamak

Kim risk altında? Sadece kurucular değil

Uygulamada risk halkası sanılandan geniştir: platformun yöneticileri ve imza yetkilileri; Türkiye'de yerleşik kişiler üzerinden tanıtım-pazarlama zincirine katılanlar; izinsiz yapıya altyapı, temsilcilik veya müşteri yönlendirmesi sağlayanlar somut olayın koşullarına göre soruşturmanın kapsamına girebilir. Ayrıca aynı olayda ceza soruşturmasıyla birlikte idari yaptırım süreçleri de yürüyebilir; iki kulvarın süre ve savunma stratejileri farklıdır ve tebliğ edilen her belge kendi saatini başlatır.

İsnatla karşılaşan işletici için ilk 72 saat

Önce elinizdeki belgenin niteliğini ayırın: savcılık işlemi mi, SPK yazısı mı, erişim engeli duyurusu mu? Ardından faaliyet fotoğrafını dondurun — hangi hizmet, hangi tarih aralığında, hangi müşteri kitlesine verildi; Türkiye'ye yöneliklik karinelerinden hangisi tartışmalı? Müşteri varlıklarının akıbeti bu dosyalarda hem cezai hem hukuki sorumluluğun kalbidir: transfer taleplerini karşılamaya devam etmek, geçici madde 11/2'nin açık hükmü karşısında pazarlık konusu değildir. Ve süre disiplinimiz burada da geçerli: her savunma ve dava süresi, ilgili belgenin tebliğinden işler.