Borçlanma Aracı Sahipleri Kurulu (m.31/A): Tahvil Sahiplerinin Ortak Karar Organı

Bir şirketin tahvilini aldığınızda alacaklı olursunuz — ama tek başınıza değil. Kanun, aynı ihraçtan alacaklı olan yatırımcıları bir kurul hâlinde örgütler ve bu kurulun kararlarını, karara katılmayanlar bakımından da bağlayıcı kılar. Bu, tahvil yatırımcısının en az bilinen ama en belirleyici hukuki gerçeğidir.

Kurul nasıl oluşur?

Kural basittir: ihraççının tedavülde bulunan borçlanma araçlarının sahipleri, borçlanma aracı sahipleri kurulunu oluşturur. Ayrıca ihraççının her bir tertip borçlanma aracı sahipleri de ayrı bir kurul oluşturabilir (SPKn m.31/A-1).

Yani iki düzey mümkündür: ihraççının tüm borçlanma araçları sahiplerinden oluşan genel bir kurul ve tertip bazında ayrı kurullar. Hangisinin devrede olduğu, ihraç belgelerinden okunur.

Çağrı ve karar esasları izahnamede yazar

Kanun burada ayrıntıyı düzenlemek yerine, düzenlenmesini zorunlu kılar: kurulun; ihraççının yönetim kurulu tarafından veya borçlanma araçları sahipleri tarafından toplantıya çağrılmasına ve kurulda karar alınmasına ilişkin esasların ve şartların, ihraççı tarafından borçlanma aracı ihracı nedeniyle hazırlanan izahname ve/veya ihraç belgesinde belirlenmesi zorunludur (SPKn m.31/A-2).

Nisap: yarıyı temsil eden olumlu oy

Kanun bir taban nisap koyar. Kurul tarafından veya izahname ve/veya ihraç belgesinde aksine daha ağır nisap öngörülmüş bulunmadıkça; karar alınabilmesi için (SPKn m.31/A-3):

Ve maddenin en kritik cümlesi: Kurulca öngörülen nitelikli çoğunlukla alınacak borçlanma aracı sahipleri kurulu kararları, bu kararlara olumlu oy vermeyen borçlanma aracı sahipleri için de hüküm ifade eder.

Bu, klasik alacak hukukundan ciddi bir sapmadır. Normalde bir alacaklının alacağı, onun rızası olmadan değiştirilemez. Burada ise çoğunluk kararı azınlığı bağlar. Tahvil yatırımcısının bireysel pazarlık gücü, bu hükümle kolektif bir düzleme taşınmıştır.

Kurul, borçlanma aracı sahiplerini temsil etmek üzere bir temsilci de atanabileceğini öngörür (m.31/A-4).

Ödeme yapılmazsa elinizdeki belge: MKK yazısı

Tahvil yatırımcısının en pratik hukuki aracı, çoğu zaman fark edilmeyen bir fıkrada gizlidir. İhraççıların borçlanma araçlarına ilişkin ödeme yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, MKK tarafından düzenlenip hak sahiplerine verilen belge; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 68'inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen belgelerden sayılır (SPKn m.31/4).

İhraç limiti ve yetki devri

Bir borçlanma aracı ihracının büyüklüğü serbest değildir: ihraççıların ihraç edebilecekleri borçlanma aracı niteliğindeki sermaye piyasası araçlarının toplam tutarı, Kurulca belirlenecek limiti geçemez. Kurul; ihracın, ihraç edilen aracın ve ihraççının niteliğine göre farklı limitler belirleyebilir (SPKn m.31/1).

İhraç kararının kim tarafından alınacağı da düzenlenmiştir: borçlanma aracı niteliğindeki sermaye piyasası aracı ihraç yetkisi, esas sözleşme ile yönetim kuruluna süreli veya süresiz olarak devredilebilir (m.31/3). Bu nedenle bir ihracın hangi organ kararına dayandığını esas sözleşmeden teyit etmek mümkündür.

Temerrüt sonrası: takipler durur

Maddenin en teknik ve en güçlü hükmü budur. Borçlanma araçlarının geri ödemelerinde temerrüt oluştuktan sonra bu araçların hüküm ve şartlarının değiştirilmesi hâlinde (SPKn m.31/A-5):

Bu hüküm, temerrüde düşmüş bir ihraçta yeniden yapılandırmaya alan açar: alacaklıların tek tek başlattığı takipler yapılandırmayı bloke etmesin diye takip süreçleri askıya alınır. Ancak dikkat: durma, alacağın sona ermesi değildir; borçlar ifa edilirse takipler düşer, edilmezse mekanizma yeniden işler.