Ana Sayfa / Pay Sahibi Hakları / Halka Açık Ortaklıkta Genel Kurul (m.29)
Halka Açık Ortaklıkta Genel Kurul (m.29): Çağrı, Gündem ve Nisap
Çağrı en az üç hafta önce, KAP ve internet sitesinden yapılmak zorundadır. Gündeme bağlılık ilkesinin istisnaları, azlığın karar taslağı sunma hakkı ve ağırlaştırılmış nisaplar — 6362 sayılı Kanun m.29.
Genel kurul, pay sahibinin sözünü kullandığı tek yerdir. Halka açık ortaklıklarda bu toplantının nasıl çağrılacağı, gündemine neyin gireceği ve hangi çoğunlukla karar alınacağı Türk Ticaret Kanunu'ndan ayrılan özel kurallara bağlanmıştır.
Çağrı: üç hafta ve iki zorunlu mecra
Halka açık ortaklıklar genel kurullarını; esas sözleşmede gösterilen şekilde, ortaklığın internet sitesi ve Kamuyu Aydınlatma Platformu ile Kurulca belirlenen diğer yerlerde yayımlanan ilanla çağırmak zorundadır. Bu çağrı, ilan ve toplantı günleri hariç olmak üzere, toplantı tarihinden en az üç hafta önce yapılır (SPKn m.29/1).
Kayden izlenen paylar bakımından bir kolaylık da vardır: nama yazılı ihraç edilmiş olup borsada işlem gören paylar hakkında 6102 sayılı Kanun'un 414'üncü maddesinin birinci fıkrası uygulanmaz (SPKn m.29/2). Yani bu paylar için pay defterine kayıtlı olma esasına dayalı özel çağrı usulü aranmaz.
Gündem: bağlılık ilkesinin iki istisnası
Kural olarak genel kurul, gündemde olmayan bir konuyu görüşemez. Halka açık ortaklıklarda bu ilke iki noktadan delinmiştir.
Kurul'un müdahalesi. Halka açık ortaklıkların genel kurullarında, gündeme bağlılık ilkesine uyulmaksızın, Kurulun görüşülmesini veya ortaklara duyurulmasını istediği hususların genel kurul gündemine alınması zorunludur (SPKn m.29/4). Gündem, yönetim kurulunun tekelinde değildir.
Azlığın karar taslağı. 6102 sayılı Kanun'un 411'inci maddesinde azlığa tanınmış bulunan gündeme madde ekletme hakkı, halka açık ortaklıklarda gündem maddelerine ilişkin karar taslaklarının görüşmeye sunulmasını da kapsar (SPKn m.29/5).
İkinci hüküm uygulamada belirleyicidir: azlık yalnızca "şu konu görüşülsün" demekle kalmaz, oylanacak somut metni genel kurulun önüne koyabilir. Bu, tartışmayı soyut bir talepten oylanabilir bir öneriye dönüştürür.
Nisap: genel kural ve ağırlaştırılmış hâller
Genel kural yollamadır: halka açık ortaklıkların genel kurul toplantılarında — ortaklık merkezinin yurt dışına taşınması ile bilanço zararlarının kapatılması için yükümlülük ve ikincil yükümlülük koyan kararlar hariç olmak üzere — bu Kanun'da veya esas sözleşmelerinde açıkça oran belirtilmek suretiyle daha ağır nisaplar öngörülmediği takdirde, 6102 sayılı Kanun'un 418'inci maddesi uygulanır (SPKn m.29/3).
Kanun burada bir yorum kuralı da koyar: esas sözleşmelerde, TTK'daki hükmün içeriği yazılmaksızın yalnızca Kanun'a veya ilgili madde numarasına atıf yapılmış olması, aksine hüküm sayılmaz. Yani "TTK m.418 uygulanır" demek, ağırlaştırılmış nisap öngörmek anlamına gelmez.
Ağırlaştırılmış nisap ise sayılı hâllerde devreye girer: yeni pay alma haklarının kısıtlanması, kayıtlı sermaye sisteminde yönetim kuruluna bu yetkinin verilmesi, sermaye azaltımı ve önemli nitelikteki işlemler. Bu kararlarda toplantı nisabı aranmaksızın katılan oy hakkını haiz payların üçte ikisinin olumlu oyu; toplantıda sermayeyi temsil eden payların en az yarısı hazırsa katılanların çoğunluğu aranır (m.29/6). Ayrıntılarını Önemli Nitelikteki İşlemler rehberimizde ele aldık.
Genel kurulda kimler oy kullanamaz?
Oy hakkı mutlak değildir; Kanun üç ayrı yerde oy kullanmayı engelleyen hükümler koyar. Bir toplantı öncesinde bunların hangisinin devrede olduğunu bilmek, hem sonucu hem de kararın geçerliliğini etkiler.
| Hâl | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Önemli nitelikteki işlemde taraf olan ortak | Bu işlemlerin onaylanacağı toplantıda oy kullanamaz | m.29/6 (TTK m.436/1 yollamasıyla) |
| İlişkili taraf işlemi genel kurula sunulduğunda işlemin tarafları ve ilişkili kişiler | Oy kullanamaz; toplantı nisabı aranmaz, oy hakkı bulunanların basit çoğunluğuyla karar alınır | m.17/3 |
| Pay alım teklifi yükümlülüğünü yerine getirmeyen hâkim ortak | Oy hakları kendiliğinden donar; paylar toplantı nisabında sayılmaz | m.26/6 |
Üçüncü satır özellikle güçlüdür: donma için ayrı bir karara gerek yoktur ve donan paylar nisap hesabından da çıkar. Yani yükümlülüğünü yerine getirmeyen hâkim ortak, genel kurulda ne oy kullanabilir ne de varlığıyla toplantıyı geçerli kılabilir.
Uygulamada ne yapmalı?
Sık Sorulan Sorular
Genel kurul çağrısı ne kadar önce yapılmalı?
İlan ve toplantı günleri hariç olmak üzere, toplantı tarihinden en az üç hafta önce. Çağrı; esas sözleşmede gösterilen şekilde, ortaklığın internet sitesi ve Kamuyu Aydınlatma Platformu ile Kurulca belirlenen diğer yerlerde yayımlanan ilanla yapılır (SPKn m.29/1).
Çağrı usulsüzse ne olur?
Çağrının usulüne göre yapılmaması, önemli nitelikteki işlemlerde ayrılma hakkı bakımından muhalefet şerhi şartını ortadan kaldıran hâllerden biridir (SPKn m.24/2). Bu nedenle ilanın tarihi, mecrası ve içeriği belgelenmelidir.
Gündemde olmayan bir konu görüşülebilir mi?
Kural olarak hayır, ancak iki istisna vardır. Kurulun görüşülmesini veya ortaklara duyurulmasını istediği hususlar gündeme bağlılık ilkesine uyulmaksızın gündeme alınmak zorundadır (SPKn m.29/4). Ayrıca azlığın gündeme madde ekletme hakkı, karar taslaklarının görüşmeye sunulmasını da kapsar (m.29/5).
Azlık olarak karar taslağı sunabilir miyim?
Evet. TTK m.411'de azlığa tanınan gündeme madde ekletme hakkı, halka açık ortaklıklarda gündem maddelerine ilişkin karar taslaklarının görüşmeye sunulmasını da kapsar (SPKn m.29/5).
Genel kurulda hangi nisap uygulanır?
Ortaklık merkezinin yurt dışına taşınması ile bilanço zararlarının kapatılması için yükümlülük koyan kararlar hariç, Kanun'da veya esas sözleşmede açıkça oran belirtilerek daha ağır nisap öngörülmedikçe TTK m.418 uygulanır (SPKn m.29/3). Yeni pay alma hakkının kısıtlanması, sermaye azaltımı ve önemli nitelikteki işlemlerde ise ağırlaştırılmış nisap geçerlidir (m.29/6).
Genel kurulda kimler oy kullanamaz?
Üç hâl vardır: önemli nitelikteki işlemlerde TTK m.436/1'e göre taraf olan ortaklar (SPKn m.29/6); ilişkili taraf işlemi genel kurula sunulduğunda işlemin tarafları ve bunlarla ilişkili kişiler (m.17/3); ve pay alım teklifi yükümlülüğünü yerine getirmeyen hâkim ortak ile birlikte hareket edenler — bunların oy hakları kendiliğinden donar ve paylar toplantı nisabında sayılmaz (m.26/6).
Esas sözleşmede TTK'ya atıf yapılmışsa nisap ağırlaşır mı?
Hayır. Esas sözleşmelerde TTK'daki hükmün içeriği yazılmaksızın yalnızca Kanun'a veya ilgili madde numarasına atıf yapılmış olması aksine hüküm sayılmaz (SPKn m.29/3).
Genel kurul çağrısında bir usulsüzlük mü var?
İlan tarihini, gündemi ve çağrı belgelerini iletin; bu alanda çalışan avukata yönlendirelim
Resmî Kaynaklar
6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu (resmî metin) — https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6362.pdfBu rehber genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz ve avukat–müvekkil ilişkisi doğurmaz. İçerikteki hiçbir bilgi yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Karar ve tutar bilgileri SPK'nın kamuya açık resmî bültenlerinden aynen aktarılmıştır; itiraz ve dava süreleri kararın ilgilisine tebliğ tarihinden işler, bülten yayım tarihi süre başlangıcı değildir. Bu site, Sermaye Piyasası Kurulu ile bağlantılı resmî bir kuruluş değildir; addaki "SPK hukuku" ifadesi hukuk alanını belirtir.